Maand van de Leuke Seks benadrukt positieve kanten van seks

Henk Langenhuijsen
Koning Willem I College
Den Bosch

Het Koning Willem I College uit Den Bosch heeft door het jaar heen diverse activiteiten over relaties en seksualiteit. De Maand van de Leuke Seks is er daar een van. Het is een initiatief van een gelijknamige stichting, die een tegengeluid wil laten horen tegen de klassieke ‘pas op, kijk uit’-voorlichting in het onderwijs.

Drieluik: Seksuele opvoeding op het mbo? Zo kan het ook!

Lees ook de andere artikelen van dit drieluik:

Hoe maak je relaties en seksualiteit bespreekbaar op het mbo? Een interview met Anna Jansen over seksuele opvoeding op het mbo. Zij is pedagoog en oprichter van De Sekswijzer.

Escaperoom is booster voor gesprek: Landstede MBO uit Raalte maakt mbo-studenten bewust van de gevolgen van shame-sexting met de Educatieve Escaperoom.

Bij seksuele vorming in het onderwijs draait het te veel om risico’s en preventie, zo blijkt uit onderzoek. Om juist de positieve kanten van seks te belichten, is maart uitgeroepen tot de ‘Maand van de Leuke Seks’. Op de agenda staan webinars, workshops, lezingen én theatervoorstellingen. Een daarvan is Transmissie, gemaakt door theaterstudenten van het Koning Willem I College in Den Bosch. Een intieme dialoogvoorstelling met een grote impact. Enkele onderwijsinstellingen in Den Bosch, waaronder het Koning Willem I College, sluit zich aan bij de Maand van de Leuke Seks. “Bij het thema relaties en seksualiteit gaat het vaak over ziektes en risico’s”, beaamt cultuurcoördinator Henk Langenhuijsen.

Gouden formule

De Maand van de Leuke Seks gaat juist over de positieve kant: over veiligheid, jezelf mogen zijn, respect hebben voor elkaar, naar elkaar luisteren. “Ontmoetingen als deze, met een voorstelling en een nagesprek, dragen ertoe bij dat mensen elkaar beter begrijpen en dat er meer ruimte komt om te mogen zijn wie je bent”, zegt Henk. De combinatie van een voorstelling met nagesprek is volgens hem een gouden formule. “Theater spreekt tot de verbeelding; je kunt je emoties laten spreken, mensen er in meenemen en recht in het hart raken. Het nagesprek is vaak indringend en persoonlijk. Dat levert soms botsingen op, maar dat mag ook. Onze school is een uitvergroting van de maatschappij, met alles wat daarbij hoort. Voorwaarde is wel dat studenten zich hier veilig voelen en zichzelf kunnen zijn.”

Eigen ervaringen

Deze ochtend spelen Tristan Kwaks (18) en Yaël Delaet (21) voor een groep medestudenten de première van Transmissie. Een kleine, kwetsbare voorstelling over vastzitten in je eigen lichaam, over angst en twijfel, onmacht en een nieuwe start. Over platte borsten, diepe dalen, mooie momenten en van jezelf houden. ‘Ik keek in de spiegel en zag mezelf niet.’ En: ‘Als ik heel eerlijk ben, ben ik doodsbang.’ Het zijn slechts twee van de vele prachtige uitspraken in het stuk, die je meenemen in het verhaal van Tristan en Yaël. De theaterstudenten schreven de teksten zelf op basis van hun eigen ervaringen als transgender.

Afbeelding
Theatervoorstelling Transmissie

Verwerkingsproces

De voorstelling is overtuigend. Niemand is niet geraakt. “Ik was echt geëmotioneerd”, zegt een studente na afloop. Dat is precies wat de theatermakers voor ogen hadden: mensen met hun voorstelling raken. Vooral Tristan was vooraf bloednerveus. “Ik zit midden in mijn transitie en deze voorstelling is voor mij ook een soort verwerkingsproces. Dat maakt het extra spannend. Maar het liep gelukkig goed en de reacties waren echt tof.”

Yaël heeft zijn transitie al een aantal jaren achter de rug. “Met Transmissie kijk ik terug op deze periode. Het is bijzonder en tegelijkertijd kwetsbaar om zoiets autobiografisch neer te zetten. Als er één iemand is die zich hierdoor gezien voelt, heb ik mijn dag.”

Openbreken

De voorstelling is zeker niet bedoeld als voorlichting over transgenders. “Iedereen mag vinden wat ie wil”, zegt Yaël. “Het zou mooi zijn als we met ons persoonlijke verhaal iets kunnen openbreken. Omdat theater een van de levendigste kunstvormen is, is het een goed middel om mensen te bereiken. We hadden de tekst ook op papier kunnen verspreiden, maar dan zou die heel anders binnenkomen. Juist dat rauwe, emotionele, kwetsbare is de kracht van theater.”

lichtblauw_midden

‘Transseksualiteit lang gezien als een stoornis’

Uit de voorstelling Transmissie blijkt dat transitie niet alles oplost, maar het leven voor transgenders wel makkelijker maakt. Dat beaamt ook transgenderhistoricus Alex Bakker, die aanschuift bij het nagesprek met de studenten. “Ik ging 25 jaar geleden in transitie, in een tijd waarin veel mensen geen idee hadden wat een transgender was. Er was nog geen internet en ik had geen voorbeelden. Daardoor was de angst of het allemaal wel kon groter dan nu. Maar hoewel de tijd is veranderd, herken ik mezelf zeker in Tristan en Yaël. Ik ben erg onder de indruk van hun voorstelling. Heel puur en zonder opsmuk. Met wat ze hebben gemaakt, raken ze de essentie van wat er met je gebeurt als je in transitie bent.”

In zijn boek Transgender in Nederland – een buitengewone geschiedenis (2018) beschrijft Alex als eerste de geschiedenis van transgenders in ons land. “Lange tijd werd transseksualiteit officieel gezien als een stoornis. Veel transgenders dachten dat ze de enige waren die voelden dat ze in het verkeerde lichaam zaten. Publieke bekendheid kwam er pas in 1952 met Christine Jorgensen, de eerste bekende transvrouw ter wereld. Daarna duurde het nog decennia voordat het enigszins geaccepteerd werd.”

roze_midden

Werken aan Gezonde Relaties & seksualiteit

Hoewel het KWIC heel actief is met Gezonde School-thema’s als Relaties en seksualiteit, Welbevinden en Roken, alcohol- en drugspreventie, heeft het alleen een vignet voor Bewegen en sport. Een themacertificaat kun je alleen per locatie aanvragen, niet per opleiding. Met meerdere gebouwen en opleidingen voldoet de school niet aan de criteria. Gezonde School gaat nu bekijken of het behalen van themacertificaten ook per afdeling kan. 

Werken aan Relaties en seksualiteit met de Gezonde School-aanpak

lime_midden

Over Henk

  • Wie
    • Henk Langenhuijsen
  • Wat
    • Cultuurcoördinator
  • Waar
    • Koning Willem I College, Den Bosch
  • Missie
    • Studenten laten ervaren dat theater en woorden je wereld vergroten en mooier maken.
  • Plannen
    • In kaart brengen wat er binnen het KWIC al gebeurt op het gebied van Relaties en seksualiteit. Wat kunnen we van elkaar leren? En hoe kunnen we het structureel toepassen binnen het onderwijs?

‘Een voorstelling opent het gesprek met studenten’

Theater als interventie werkt enorm ondersteunend in seksuele vorming in het onderwijs. Dat zegt Anna Jansen, pedagoog en oprichter van De Sekswijzer. “Een voorstelling is voor jongeren heel sprekend. Het is een creatieve vorm die je meeneemt en die op een andere manier beklijft.”
 

Impact

Als expert op het gebied van seksuele opvoeding en ontwikkeling geeft Anna lezingen en trainingen in het onderwijs. Theater als interventie komt daarbij vaak aan de orde. “Dat raad ik scholen altijd aan, omdat het een grote impact kan hebben op leerlingen. Een voorstelling spreekt tot de verbeelding. Het is niet zo feitelijk, maar het laat je wel voelen, zonder dat je er misschien meteen woorden aan kunt geven. En je kunt er in je hoofd altijd even naar terug, wat iets geruststellends en inspirerends heeft.”
 

Meerdere perspectieven

Anna’s advies aan scholen: bereid de voorstelling voor in bijvoorbeeld de mentorles en bespreek de inhoud direct na. “Dus zorg dat er na afloop gelegenheid is om met elkaar in gesprek te gaan.” Dat na de dialoogvoorstelling Transmissie op het Koning Willem I College een transgenderhistoricus aanschoof, vindt ze absoluut een toegevoegde waarde. “Iemand uitnodigen uit de praktijk voegt veel toe. Het zorgt ervoor dat een thema vanuit meerdere perspectieven wordt belicht; vanuit de docent in de voorbespreking, vanuit de theatermakers tijdens de voorstelling en vanuit een ervaringsdeskundige in de nabespreking. Een verhaal van een buitenstaander komt anders binnen dan van een docent. Als die ineens kinderen blijkt te hebben is dat best gek, want dat betekent dat-ie dus ook seks heeft.”
 

Open gesprek

Genderdiversiteit is voor docenten geen gemakkelijk thema, realiseert Anna zich. Dat merkt ze ook aan de toenemende vraag naar trainingen hierover. “Docenten willen best een voornaam in het systeem wijzigingen en andere voornaamwoorden gebruiken, maar het is wel nieuw voor ze. De wil is er dus wel, maar ook de angst om iets verkeerd te doen. Bijvoorbeeld om te veel informatie te geven of te veel in een situatie mee te gaan. Maar als je een jongere serieus neemt in hoe die zich op dat moment voelt en je neemt ‘m weer serieus als het volgend jaar anders is, dan kun je simpelweg niets fout doen. Als je maar probeert een open gesprek te voeren en eerlijk te zijn naar jezelf en de ander. Dus gewoon zeggen dat je het lastig vindt, omdat het nieuw voor je is. Daarmee ben je meteen een voorbeeld voor anderen.”

geel_midden

Tips van Anna

  • Door relaties en seksualiteit bespreekbaar te maken, normaliseer je het.
  • Luister naar jongeren en neem hen serieus; zij weten wat wijsheid is.
  • Je hoeft als docent niet alles te weten of meteen goed te doen.
  • Besef dat de intentie belangrijker is dan de uitvoering.
lime_midden

Over Anna

  • Wie
    • Anna Jansen
  • Wat
    • Pedagoog
    • Oprichter van De Sekswijzer
  • Waar
    • O.a. GGD regio Utrecht
  • Missie
    • Bevorderen van seksuele opvoeding van 0 tot 18 en meer aandacht voor plezier in seks en vooral vrouwelijk seksueel plezier (lees: clitoris).
lichtblauw_midden

Over het Koning Willem I College

  • School:
  • Aantal leerlingen:
    • 13.372
  • Aantal medewerkers:
    • 1363
  • Gezonde School sinds:
    • 2017
  • Themacertificaten:
    • Bewegen en sport
  • Plannen:
    • In kaart brengen wat er binnen het KWIC al gebeurt op het gebied van relaties en seksualiteit. Wat kunnen we van elkaar leren? En hoe kunnen we het structureel toepassen binnen het onderwijs? Voor de afdelingen en locaties waarvoor dit mogelijk is, zou het behalen van het Gezonde School-themacertificaat Relaties en seksualiteit een mooie erkenning zijn voor wat wij doen.

Meer lezen?

Leuk artikel? We horen graag je feedback!

Icoon Aan de slag

Stappenplan

Zin om aan de slag te gaan met de Gezonde School-aanpak? Lees op gezondeschool.nl hoe je dit doet.

Icoon Adviseur

Advies op maat

Je staat er niet alleen voor. De Gezonde School-adviseur helpt je op weg. Neem vrijblijvend contact op.

Icoon Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

Wil je regelmatig inspiratie ontvangen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.